Wat kunnen de nieuwe Intel chipsets?
Er staan nieuwe Intel processoren op komst. Voor de verandering is er deze keer echte vooruitgang en wel daar waar je hem wilt hebben.
Intel 900-serie: twee chipsets met echte vooruitgang en drie om geld op de verkeerde plek te besparen
Nova Lake-S (LGA 1954, Core Ultra 400S) komt eind 2026 op de markt met een assortiment van vijf chipsets. Bij drie daarvan bespaar je op de verkeerde dingen. Alleen Q970 en Z990 zijn de moeite waard.
Het platform
LGA 1954-socket; tot 52 cores (16 HP „Coyote Cove“ + 32 E „Arctic Wolf“ + 4 ULP); DDR5 — CUDIMM op consumentenmoederborden, UDIMM op industriële. Eerste CPU’s worden rond januari aangekondigd, moederborden eind 2026.
Q970 — het industriële/zakelijke segment
De chip die van belang is voor fanless en embedded toepassingen. Het is de eerste chip uit de Q-serie met native PCIe 5.0 downstream-lanes — 8 Gen5 + 12 Gen4 vanuit de chipset, bovenop ~24 Gen5-lanes van de CPU. vPro + beheerbaarheid, geen overklokken, geen ECC. Het eerste industriële moederbord staat al in de catalogus (Decenta M26-NVLS-ATX09): 4× DDR5-6400 tot 256 GB, ~6 PCIe 5.0-slots plus een behouden legacy PCI-slot, 3× LAN (2,5 GbE) en een chipset van 6 W — dus passieve koeling werkt nog steeds. Een echte verbetering ten opzichte van de Q670 die het vervangt:
| Q670 (now) | Q970 (new) | |
|---|---|---|
| Socket | LGA1700 | LGA1954 |
| Memory | DDR4, 128 GB | DDR5-6400, 256 GB |
| PCIe expansion | all Gen4 | Gen5 (chipset + CPU) |
| Fanless (6 W PCH) | yes | yes |
| Legacy PCI | yes | yes |
| ECC | no | no |
| vPro | yes | yes |
Echte vooruitgang dus, wel speelt de TDP van de CPU’s op dit vlak (fanless computers) een enorme rol. Vaak moeten wij hier ingrijpen omdat Intel tegenwoordig secundaire en zelf tertiaire stappen hebben. Concreet betekent dit dat de voeding dit aan moet kunnen.
Z990 — het vlaggenschip voor enthousiastelingen
Het alles inbegrepen chipset: 12 Gen5 + 12 Gen4 chipset-lanes, DMI 5.0 x4, CPU x16-bifurcatie en volledige overklokmogelijkheden (multiplier + BCLK + geheugen — het enige onderdeel dat alle drie ondersteunt). 48 PCIe-lanes in totaal, 2× USB4 (geschikt voor Thunderbolt 5), NVMe RAID, 8 SATA. De PCH-chip is 22% kleiner dan die van de Z890, maar het stroomverbruik stijgt van 6 W naar 7,9 W basis / 14 W bij volledige Gen5-belasting (TJmax 113 °C).
De volledige line-up
de twee die er toe doen staan vooraan, de rest daarna:
| Spec | Z990 | Q970 | W980 | Z970 | B960 |
|---|---|---|---|---|---|
| Total PCIe lanes | 48 | 44 | 48 | 34 | 34 |
| PCH PCIe 5.0 lanes | 12 | 8 | 12 | 0 | 0 |
| PCH PCIe 4.0 lanes | 12 | 12 | 12 | 14 | 14 |
| DMI Gen5 lanes | 4 | 4 | 4 | 2 | 2 |
| CPU USB4/TB4 ports | 2 | 2 | 2 | 1 | 1 |
| SATA 3.0 | 8 | 8 | 8 | 4 | 4 |
| USB 3.2 20G ports | 5 | 4 | 5 | 2 | 2 |
| USB 3.2 10G ports | 10 | 8 | 10 | 4 | 4 |
| USB 3.2 5G ports | 10 | 10 | 10 | 10 | 6 | 6 |
| CPU IA OC | Yes | No | No | Yes | No | | BCLK OC | Yes | No | No | No | No | | Memory OC | Yes | No | Yes | Yes | Yes | | ECC | No | No | Yes | No | No | | Displays | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
De modellen die wij niet adviseren
B960 en Z970 zijn de goedkope varianten — beide hebben geen enkele PCIe 5.0-lane vanuit de chipset, dus je koopt wel het nieuwe platform, maar niet de nieuwe bandbreedte. W980 is een Xeon W-werkstationmodel (ECC, vPro, geen CPU-overklok) — een andere markt, geen desktop-optie. Wij noemen dit altijd de Porsche op drie wielen chipsets. Ja ze zijn goedkoper en daar krijg je dan ook heel wat minder voor.